Memorandum budapeszteńskie

Memorandum budapeszteńskie z 5 grudnia 1994 r. zawiera zapewnienia bezpieczeństwa udzielone Ukrainie przez Rosję, Zjednoczone Królestwo i Stany Zjednoczone w związku z przystąpieniem Ukrainy do Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej jako państwa nieposiadającego broni jądrowej.¹

Ustalenia ze stycznia 1994 r.

Trójstronne oświadczenie z 14 stycznia 1994 r. łączyło przekazanie głowic jądrowych z Ukrainy do Rosji w celu ich demontażu z rekompensatą w postaci paliwa do elektrowni jądrowych oraz z pomocą amerykańską. Określało również zapewnienia bezpieczeństwa, których Stany Zjednoczone i Rosja były gotowe udzielić po wejściu w życie START I i przystąpieniu Ukrainy do układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej jako państwa nieposiadającego takiej broni.²

Treść zapewnień

Grudniowe memorandum zawiera sześć punktów:¹

1. Poszanowanie niepodległości, suwerenności i istniejących granic Ukrainy.
2. Powstrzymanie się od groźby użycia siły lub jej użycia przeciwko Ukrainie, z wyjątkiem samoobrony lub działań zgodnych z Kartą Narodów Zjednoczonych.
3. Powstrzymanie się od przymusu gospodarczego zmierzającego do podporządkowania suwerennych praw Ukrainy interesom państw udzielających tych zapewnień.
4. Dążenie do niezwłocznego działania Rady Bezpieczeństwa ONZ w celu udzielenia pomocy Ukrainie w razie agresji lub groźby agresji z użyciem broni jądrowej.
5. Nieużywanie broni jądrowej przeciwko Ukrainie, z wyjątkiem ataku państwa nieposiadającego broni jądrowej, działającego w porozumieniu lub sojuszu z mocarstwem jądrowym, na państwa udzielające tych zapewnień, ich terytoria, terytoria zależne, siły zbrojne lub sojuszników.
6. Konsultacje Ukrainy, Rosji, Zjednoczonego Królestwa i Stanów Zjednoczonych w razie sytuacji budzącej pytania dotyczące tych zobowiązań.

Źródła

1. Podpisane memorandum, 5 grudnia 1994 r., United Nations Treaty Series, t. 3007, I-52241, tekst angielski, s. 168–172; wpis do rejestru ONZ.
2. Trilateral Statement and Annex, 14 stycznia 1994 r. Dokument Biblioteki Prezydenckiej Billa Clintona udostępniony przez National Security Archive.

Zobacz też

• Inwazja Rosji na Ukrainę